انبات لحم كفايت مىكند . 3 ) جمع روايات بنابر فرض احراز عدم تلازم بين دو عنوان : اگر تخلّف بين دو عنوان براى ما اثبات گردد يعنى احراز كنيم كه آن دو با يكديگر متلازم نيستند ، يكى از راه‌هاى جمع اين است كه اطلاق رواياتى را كه انبات لحم را ميزان قرار داده - و شامل صورت غالب يعنى اشتداد عظم ، و صورت غير غالب يعنى عدم اشتداد عظم مىشود - به وسيله روايات دسته ديگر تخصيص زده ، مقيّد به صورت غالب نماييم . بنابراين ، ملاك نشر حرمت ، تحقق دو عنوان است و در صورت غير غالب كه اشتداد عظم وجود ندارد انبات لحم كفايت نمىكند . 4 ) جمع صاحب جواهر با توضيح استاد مد ظله : ايشان ضمن ترجيح تخصيص مىفرمايد : با حمل واو عاطفه بر تقسيم يا محذوف دانستن « ما » موصوله قبل از « شَدّ » نيز مىتوان تعارض بين دو دسته روايت را بر طرف ساخت . « 1 » بنابر تقدير ماء موصوله قبل از شدّ ، معناى « ما انبت اللحم و ما شدّ العظم » اين است كه آنچه كه انبات لحم كند و آنچه كه اشتداد عظم نمايد ، نشر حرمت مىكند . مثل اينكه گفته شود : بر كسى كه زنا كند و بر كسى كه سرقت نمايد بايد حدّ جارى گردد . بنابراين ، براى اجراى حكم ، ضميمه دو عنوان لازم نيست . بلكه ظاهر كالصريح آن اين است كه هر عنوان به طور مستقل ، موضوع حكم است و تحقق احدهما كفايت مىنمايد . اگر واو عاطفه را حمل بر تقسيم كنيم نيز مانند اين است كه بگويند : بر كسى كه زنا كند ، و سرقت كند بايد حدّ جارى شود . يعنى جارى شدن حدّ دو صورت دارد : يكى به واسطه ارتكاب زنا ، و ديگرى به جهت سرقت ؛ در ما نحن فيه نيز معنايش

--> ( 1 ) - جواهر الكلام - ج 29 - ص 273 : . . . و الجمع بينهما يتحقق اما بتخصيص الثانى و اما بحمل العطف فى الاول على التقسيم او ارتكاب حذف الموصول فيه مع بقاء الصلة ، و يترجح الاوّل . . .